Vermogensmisdrijven

Diefstal zonder geweld of bedreiging houdt in dat een goed dat aan u toebehoort, bedrieglijk wordt weggenomen, zelfs al gebeurt dit slechts tijdelijk. Het gaat om situaties waarin u wordt benadeeld in uw eigendomsrechten, ongeacht of het goed later wordt teruggegeven.

Bijvoorbeeld: het wegnemen van een telefoon uit een tas, het meenemen van een fiets zonder toestemming of het tijdelijk gebruiken van een goed zonder uw akkoord.

Diefstal zonder geweld of bedreiging in verzwarende omstandigheden

Verschillende artikelen voorzien in zwaardere straffen wanneer een diefstal, zonder geweld of bedreiging, gepleegd wordt onder bepaalde omstandigheden. Enkele voorbeelden:

• Er wordt ingebroken in een niet publiek toegankelijke plaats terwijl zich daar personen (kunnen) bevinden
• Het misdrijf wordt gepleegd ten nadele van een minderjarige of een kwetsbare persoon, zoals een oudere met een beperking of dementie
• De dader zich voordoet als iemand met een bepaalde hoedanigheid, zoals een politie- of beveiligingsagent
• De feiten gepleegd worden tijdens de nacht, bijvoorbeeld bij een inbraak na sluitingstijd

Wanneer een goed wordt weggenomen met gebruik van geweld of bedreigingen, spreekt men van diefstal met geweld of bedreiging. In deze gevallen wordt de inbreuk op uw fysieke en psychische integriteit als slachtoffer mee in rekening genomen.

Bijvoorbeeld: het afnemen van een gsm op straat met geweld, zoals een duw of slag, of onder dreiging.

Bij afpersing wordt u door geweld of bedreiging gedwongen om geld, goederen, documenten of een handtekening af te geven. Het verschil met diefstal is dat u zelf overgaat tot de afgifte, maar enkel omdat u onder dwang wordt gezet. Afpersing wordt beschouwd als een ernstig vermogensmisdrijf, net omdat het uw vrije wil aantast en vaak gepaard gaat met intimidatie of fysieke dreiging.

De gevolgen zijn niet enkel financieel: veel slachtoffers ervaren een aanhoudend gevoel van onveiligheid, zeker wanneer de druk over een langere periode wordt uitgeoefend. Als slachtoffer kan u klacht indienen, het onderzoek laten opstarten en een vergoeding vorderen voor zowel uw vermogensschade als de morele schade.

Bijvoorbeeld: iemand bedreigt u of uw familie om u te dwingen geld over te schrijven; men dwingt u onder druk een schuldbekentenis of contract te ondertekenen; u wordt afgedreigd met de verspreiding van compromitterende informatie tenzij u betaalt.

Bij misbruik van vertrouwen verduistert of vervreemdt iemand een goed of een geldsom die u hem vrijwillig had toevertrouwd, voor een welbepaald doel of met de verplichting het terug te geven. Het misdrijf schuilt niet in de afgifte zelf maar in het feit dat de andere het vertrouwen schendt en het goed voor eigen doeleinden gebruikt. Dit misdrijf treft vaak mensen in een afhankelijke of kwetsbare positie.

Als slachtoffer kan u de teruggave van het goed of de tegenwaarde vorderen en een vergoeding vragen voor de bijkomende schade.

Bijvoorbeeld: een bewindvoerder, boekhouder of vertrouwenspersoon wendt het beheerde geld aan voor zichzelf.

Bij oplichting wordt u misleid zodat u zelf geld, goederen of waardevolle informatie afgeeft. De dader doet zich bijvoorbeeld voor als iemand anders, verzint een geloofwaardig verhaal of wekt bewust uw vertrouwen om u tot een bepaalde handeling aan te zetten.

In tegenstelling tot diefstal wordt er niets van u afgenomen zonder uw medeweten. U handelt zelf, maar op basis van onjuiste informatie of een zorgvuldig opgezette misleiding.

Oplichting komt vandaag vaak voor, zowel offline als online. De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn, zeker wanneer er grote geldsommen mee gemoeid zijn of wanneer persoonlijke gegevens worden misbruikt.

Bijvoorbeeld: u betaalt voor een product dat nooit wordt geleverd; iemand doet zich voor als een bankmedewerker en overtuigt u om geld over te schrijven; u investeert in een project of onderneming die achteraf volledig fictief blijkt te zijn.

Bij bedrog met behulp van een informaticasysteem manipuleert iemand een computersysteem, account of digitale toepassing om zichzelf een financieel voordeel te bezorgen. Vaak gebeurt dit zonder dat u daar onmiddellijk iets van merkt.

Dit soort fraude komt steeds vaker voor en kan verschillende vormen aannemen. Criminelen proberen bijvoorbeeld toegang te krijgen tot uw accounts, voeren ongeoorloofde betalingen uit of misbruiken uw persoonsgegevens voor eigen gewin.

Vaak ontdekt u de fraude pas wanneer er geld van uw rekening verdwenen is, er aankopen werden gedaan in uw naam of u geen toegang meer hebt tot uw account.

Bijvoorbeeld: via phishing worden frauduleuze betalingen uitgevoerd vanaf uw bankrekening; iemand krijgt toegang tot uw online account en doet aankopen of overschrijvingen op uw kosten; een dader manipuleert een computersysteem om onrechtmatig geld te verkrijgen.

Bij bedriegerij wordt u bewust misleid bij de aankoop van een product of dienst. U denkt iets te kopen dat aan bepaalde verwachtingen voldoet, maar achteraf blijkt dat de werkelijkheid anders is.

Daardoor betaalt u voor iets wat niet overeenstemt met wat u werd beloofd of voorgesteld. Dat kan zorgen voor financiële schade en een gevoel van bedrogen vertrouwen.

Bijvoorbeeld: u koopt een handtas die als een authentiek merkproduct wordt verkocht. Na aankoop blijkt echter dat het om een namaakproduct gaat.

Private omkoping ontstaat wanneer iemand binnen een onderneming of organisatie voordelen ontvangt om een bepaalde beslissing te nemen of iemand te bevoordelen. Daardoor worden keuzes niet langer gemaakt op basis van objectieve criteria, maar op basis van persoonlijke voordelen.

Als onderneming of contractpartij kan u hiervan de dupe worden. U loopt mogelijk een opdracht mis, wordt oneerlijk benadeeld of verliest kansen omdat iemand achter de schermen werd beïnvloed.

Bijvoorbeeld: een medewerker kent een contract toe aan een leverancier omdat hij daarvoor persoonlijk wordt betaald, terwijl uw onderneming eigenlijk de beste offerte had ingediend.

Soms probeert iemand te vermijden dat schuldeisers nog kunnen recupereren wat hen toekomt. Dat gebeurt bijvoorbeeld door geld of bezittingen weg te maken, te verbergen of over te dragen aan anderen voordat schulden moeten worden betaald.

Als schuldeiser bent u hiervan het slachtoffer wanneer u merkt dat er plots geen vermogen meer beschikbaar is om openstaande facturen of schulden te voldoen. Vaak gebeurt dit in de aanloop naar een faillissement of wanneer een betaling dreigt afgedwongen te worden.

Bijvoorbeeld: een onderneming draagt vlak voor een faillissement waardevolle machines of voertuigen over aan een bevriende vennootschap, waardoor schuldeisers met lege handen achterblijven.